Bebeğinizin gözlerinden birinin, özellikle fotoğraflarda veya yana bakarken içe doğru kaydığını düşünmek endişe yaratabilir. Ancak bu görünüm her zaman gerçek şaşılık anlamına gelmez. Bazı bebek ve çocuklarda gözler aslında paralel olduğu hâlde, yüz ve göz kapağı yapısı nedeniyle gözde içe kayma varmış gibi bir izlenim oluşabilir.
Bu durum yalancı şaşılık olarak adlandırılır. Tıbbi adıyla “psödostrabismus” , gözlerin hizalanmasının normal olduğu ancak dışarıdan bakıldığında kayma izlenimi verdiği bir durumdur.
Yalancı şaşılığın en sık görülen şekli, gözlerden birinin veya ikisinin içe kayıyor gibi algılandığı yalancı içe şaşılık (psödoezotropya) durumudur.
Daha nadir olarak göz dışa kayıyor ya da bir göz diğerinden yukarıda veya aşağıda duruyormuş gibi de görünebilir. Ancak ailelerin en sık fark ettiği görünüm, çocuğun gözünün buruna doğru dönükmüş gibi algılanmasıdır.
Özellikle bebeklik döneminde bu nedenle çocuk göz hastalıkları uzmanına başvuru oldukça yaygındır.
Yalancı şaşılık çoğu zaman gözlerdeki bir problemden değil, çocuğun yüz yapısından kaynaklanır. Bebeklerde burun köprüsü henüz tam gelişmemiş olabilir. Ayrıca gözün burun tarafındaki beyaz kısmını örten belirgin göz kapağı kıvrımları bulunabilir. Bu kıvrımlaraepikantal kıvrım adı verilir.
Epikantal kıvrım, gözün burun tarafındaki beyaz alanın daha az görünmesine yol açar. Bu da gözün içe dönük olduğu izlenimini oluşturabilir.
Yalancı şaşılık görünümünü artırabilen bazı özellikler şunlardır:
Aileler sıklıkla “Günlük hayatta çok fark etmiyorum ama fotoğraflarda gözü kaymış çıkıyor” şeklinde ifade eder. Bunun nedeni, fotoğraf çekilirken çocuğun bakış yönü, başının pozisyonu ve ışığın geliş açısının bu yanılsamayı artırabilmesidir.
Özellikle çocuk yana baktığında gözün buruna yakın beyaz bölümü, göz kapağı kıvrımının arkasında daha fazla gizlenir. Böylece göz, içe kaymış gibi görünebilir.
Ancak fotoğraflar tek başına gerçek şaşılık veya yalancı şaşılık tanısı koydurmaz. Kayma şüphesinin doğru değerlendirilmesi için göz muayenesi gerekir.
Çoğu çocukta yüz gelişimi devam ettikçe burun köprüsü daha belirginleşir ve göz kapağı kıvrımlarının oluşturduğu kayma görünümü azalır. Bu nedenle yalancı şaşılık çoğunlukla yaş ilerledikçe daha az fark edilir hâle gelir. Yine de gözlerin gerçekten paralel olduğunun bir uzman tarafından doğrulanması önemlidir. Çünkü dışarıdan benzer görünen gerçek şaşılık, farklı bir durumdur ve erken tanı gerektirir.
Yalancı şaşılık ile gerçek şaşılığı birbirinden ayırmanın en güvenilir yolu, bir göz doktoru tarafından yapılacak ayrıntılı muayenedir. Bu muayenede genellikle ışık yansıması testi ve örtme testi gibi basit ama etkili yöntemler kullanılır; böylece gözlerin gerçekten paralel çalışıp çalışmadığı net biçimde ortaya konur. Ailelerin bebeklerinde göz kayması görünümü fark ettiklerinde paniğe kapılmadan, ancak ihmal de etmeden bir uzmana danışması önerilir. Çünkü hem yalancı şaşılığın rahatlıkla ayırt edilmesi hem de gerçek bir şaşılık söz konusuysa erken dönemde tedaviye başlanabilmesi, çocuğun görme gelişimi açısından büyük önem taşır.